Şehir Rehberi

Moda, Müzik ve Çağdaş Sanatlar Kütüphaneleri

  • #


Yazı ve Fotoğraflar: Hatice ÜRÜN

Kültür başkenti olan İstanbul’da özel ve tüzel kişilere bağlı, asırlık veya modern binalarda elyazması ve matbu baskılar dışında görsel, işitsel ve çizgisel dokümanların bulunduğu, ayrıca teknolojinin ilerlemesiyle kitabın kokusunun yerini e-kitap uygulamasının aldığı kütüphaneler, araştırma, eğitim vb. maksatlarla okurlara hizmet vermektedir.

Anadolu Selçukluları, Beylikler ve Osmanlı İmparatorluğu dönemlerinde kurulanlarla birlikte kütüphaneler, Türkiye’de 900 yıllık bir geçmişe sahiptirler. İlk zamanlarda, medreseler, cami, külliye ve vakıf binalarında müderrislerin, medrese talebelerinin ve yöre halkının ihtiyaç ve taleplerine yönelik hizmet vermiştir. Kültür başkenti olan İstanbul’da özel ve tüzel kişilere bağlı, asırlık veya modern binalarda elyazması ve matbu baskılar dışında görsel, işitsel ve çizgisel dokümanların bulunduğu, ayrıca teknolojinin ilerlemesiyle kitabın kokusunun yerini e-kitap uygulamasının aldığı kütüphaneler, araştırma, eğitim ve dinlenme maksadıyla okurlara hizmet vermektedir. Kütüphaneler doküman şekline göre ihtisas veya halk kütüphaneleri olarak şekil alır.


İstanbul Moda Akademisi Kütüphanesi

Nişantaşı’ndaki Sadrazam Sait Paşa Konağı’nda, bir eğitim kurumunun içinde olması sebebiyle kendi eğitim ve müfredatını destekleyip, sektörün ihtiyacı olan moda öngörüsü kitapların arşivlendiği, sektörden gelen araştırmacıların tasarımla ilgili bütün kitapları bulabildiği, Türkiye’nin ilk ve tek moda kütüphanesi Haziran 2008 tarihinde açılmıştır. Derlemede yer alan 5.500 kitap, 200’e yakın DVD, moda ile ilgili 30 filmi içeren arşiv şu beş konu başlığında yer alır: Moda Tasarımı, Moda Teknolojisi, Moda Yönetimi ve Pazarlaması, Moda Perakendeciliği, Moda Fotoğrafçılığı ve Medya.

Satın alma yoluyla temin edilip, bir moda kütüphanesinde olması gereken temel kitapların tasnifi “Moda Tasarımı ve Teknolojisi” adlı akademik programı ortak olarak yürüttükleri İngiltere’deki “London College of Fashion” okul kütüphanesiyle aynıdır. İstanbul Moda Akademisi’nde yönetim bazındaki çalışanların kullanıcı adı ve şifreleri ile London College of Fashion’ın akademik veri tabanına erişimleri mümkündür. Bu hizmete, kurum dışındaki akademik araştırmacıların, konusuna göre ihtiyaç duyarlarsa erişim imkânı sağlanmaktadır. Modanın felsefesi ve kuramsallığı, moda tarihi ve Türk moda tasarımcılarının kariyer yaşamlarının sıklıkla doktora ve mastır öğrencileri tarafından araştırıldığı kütüphane, Pazar ve resmi tatil günler dışında Pazartesi- Perşembe günleri saat 09.00- 20.00, Cuma günü saat 09.00-17.30, Cumartesi günü ise 10.00-16.00 saatleri arasında halka açıktır.

Yıllık 750-1.000 kitap girişi olan kütüphanenin 15 trend kitabın yıllık, 59 adet periyodik dergi aboneliği vardır. Kütüphanede moda öngörüsü sağlayan, bazılarının içinde kumaş, düğme aksesuar örneklerinin bulunduğu 1,5 yıl sonrasının modasını önceden belirleyen önemli kitaplar şöyledir: Nelly Rodi (Kadın Hazır Giyimi ve Kadın Casual, Erkek, Ev Dekor, Renkler, Desen, Materyal, İç giyim), A+A ( Kadın Hazır Giyim, Renkler, Materyal) Fashion Box (Örgü), Bloc Notes (Genç Giyim) İ.D.Bags, İ.D. Shoes, Kidz Trend (Çocuk Giyimi). Kütüphanede yer alan diğer periyodik dergilerden bazılarının isimleri: An Other, Dazed and Counfused, Collezioni (Donna, Haute Couture, Sporty &Street, Accesory), Fashion Trend (Forecast, Style Casuel), Gap Collection (Houte Couture), Close Up (Shoes), İ.D, Wiewpoint, View, Zoom on Trends, Vogue (UK, USA, ITALY, TR), Maria Claire (TR, UK).

İstanbul Moda Akademisi’nin kütüphanesinin veri tabanı Stylesight‘ı kullanmaktadır. Bu sayede Büyükşehirlerdeki moda öngörülerini, sezonun aksesuarlarını, defilelerini günbegün takibi ve teknik çizimlerini takip edebilmektedir.


Borusan Müzik Kütüphanesi

Beyoğlu İstiklal Caddesi üzerinde Borusan Kültür Sanat’ın 1997 tarihinde açılmasından sonra, Türkiye’de eksikliği duyulan bir ihtiyacı karşılamak üzere, notalara ve müziğe dair her şeye meraklılarının kolay ulaşabilmesi, kültürel mirasın korunup genç Türk sanatçılarına destek olunması amacıyla kurulmuş ilk müzik kütüphanesidir. Kütüphanenin derlemesi 8.500 kitap, 10.500 CD, 7.000 nota, 3.000 LP, 150 VHS, 100 DVD'den oluşmaktadır. Türkçe basılan müzik kitapları başta olmak üzere, İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca kitaplar vardır.

Borusan Müzik Kütüphanesi’ndeki ana malzeme notalardır, bu notalar arasında Senfoni Orkestra notaları, Quartet ve Oda orkestra notaları, Türk Musikisi ve Türk Halk Müziği'nin çeşitli dallarına ait notaların yanı sıra çok sesli batı müziği notaları mevcuttur. Çağdaş Türk Bestecileri Arşivi kurulan kütüphanede bestekârların el yazmaları ve dijital formda kayıtları araştırmacıların hizmetine açıktır. Türk musiki arşivinde Müntehabat nota serisi, Şamlı İskender, Arşak, Zaduryan, Şamlı Selim, Dar-ü Talim-i Musiki (Türkiye’deki ilk konservatuarın neşriyatı), Dar-ül Elhan Muallim İsmail Hakkı Bey’in hazırladığı “Musikinin sırlarının mahseni “Gıda-yı Ruh” serisi, Ali Rıza Bey Musika Mağazası Neşriyatı (Hakkâk Ütücüyan Matbaası), Zeynel Abidin Neşriyatı, Nuhbe-i Elhan serisi (sevilen melodiler), Rauf Yekta Bey’in Esatiz-i Elhan, (seslerin mitolojisi), “Hamparsum” notaları bulunmaktadır. Bizans müzik arşivi genişletilen kütüphanede Rönesans ve Klasik Dönem opera müziklerinin yanı sıra çağdaş ve Klasik Dönem müzikleri ve çağdaş besteci eserlerinin alımına dikkat edilmiştir.

Yüksek lisans, doktora çalışmaları yapan araştırmacılarının kaynak ihtiyaçları göz önünde bulundurularak konservatuar ve diğer müzik okullarının öğretim üyelerinden gereksinimleri öğrenilip bu doğrultu etrafında kitap alımı yapılmaktadır. Kitapların tasnifi dünya standartlarında Amerikan Kongre Kütüphanesi'nin sistemine göre yapılmıştır. Böylelikle Borusan Müzik Kütüphanesi’ndeki kitaplardan araştırma yapan ziyaretçiler, başka ülke kütüphanelerinde o kitabı aynı katalog numarasından bulabilir. Böylece uzun zaman alan katalog taraması yapılmasına gerek kalmayacaktır. Kütüphanede araştırma yapan yabancı uyruklu araştırmacıların incelediği konuların başında Türk bestecileri ve Türk etnik müzikleri gelmektedir.

Kütüphaneye satın alınan kitapların yanı sıra önemli bağış koleksiyonları gelmektedir. Bunlar arasında kendi CD derlemesini titizlikle oluşturan avukat Kemal Türel Bey’in arşivi vardır. Vefat etmeden önce “arşivimi emin ellere bağışlayın“ vasiyetine uygun olarak avukatı tarafından Borusan Müzik Kütüphanesi'ne getirilmiştir. Bu arşivde Beethoven senfonilerinin farklı orkestra şefleri ile 15 kaydı, keman virtiözlerinin 5-6 farklı kayıtları vardır. Diğer önemli bağışlardan birisi de beyin cerrahı ve besteci Bülent Tarcan Bey’in vefatından sonra eşi, sanatçının yapıtlarını ve ender bulunan çağdaş müzik notalarından oluşan koleksiyonu kütüphane arşivine armağan etmiştir.

Borusan Kültür Sanat Kütüphanesi’nin önemli bir misyonu da Salzburg’da 1922 yılında kurulan Uluslararası Çağdaş Müzik Birliği’nde I.S.C.M (International Society for Contemporary Music) 2005 tarihinden itibaren tek üye olarak Türkiye’yi temsil etmesidir. Her yıl “World Music Days Festival” (Çağdaş Müzik Festivali) adı altında tertip edilen 50’den fazla üye ülkenin katıldığı bu etkinliğe, belirlenen kriterlere uygun 6 besteci katılıyor. Borusan Kültür Sanat’ın belirtilen şartları ilan etmesiyle İlhan Usmanbaş’ın başkanlığında jüri, müracaatlar neticesinde I.S.C.M’nin kriterine uygun 6 besteciyi festivale gönderiyor. Bu festivalde bugüne kadar ülkemiz adına 9 Türk bestecinin yapıtı ses bulmuştur. Bu sayede günümüz çağdaş müziği tanıtılmış ve Türk bestecilerine olan ilginin artması sağlanmıştır.

Konservatuar ve müzik okulu öğrencileri, akademisyen, müzisyen, müzikolog, sosyolog, psikolog ve müzik meraklılarının pazar ve resmi tatiller dışında Pazartesi-Cumartesi günleri 10.00-18.00 saatleri arasında tüm halkın hizmetine açıktır.


Akbank Sanat Kütüphanesi

Taksim, İstiklal Caddesi üzerindeki Akbank Sanat'ın içinde yer alan kütüphane, çağdaş sanat alanında araştırma yapan kişilere kaynak eser sağlamak amacıyla kurulmuştur. Yerli ve yabancı ziyaretçilerin sıklıkla geldiği kütüphane Salı-Cumartesi günleri, 14.00-19.00 saatleri arasında herkesin kullanımına açıktır. Akbank Sanat Kütüphanesi'nde referans niteliğinde yaklaşık 2.500 adet kitap ve dergi yer almaktadır. Kütüphanede Akbank Yayınları başta olmak üzere, sanat tarihi, sinema, tiyatro, resim, fotoğraf, mimari, müzik, psikanaliz, sosyoloji, felsefe alanlarındaki kaynak kitapların yanı sıra; Türkiyemiz Dergisi, Jazz, Jazztimes, Downbeat, Jazziz, Gramophone dergilerinin sayıları da yer almaktadır. Kütüphane ile aynı mekânda bulunan "Müzik Dinleme Odası"nda ağırlıklı olarak klasik müzik ve caz albümlerinden oluşan yaklaşık 2.000 CD'lik arşiv müzikseverlerin hizmetine açıktır.

Bilim ve Sanat Vakfı Kütüphanesi

Fatih İlçesi Vefa Semti'nde Atıf Efendi Kütüphanesi’nin paralelinde sosyal bilimler dalında her konunun incelendiği 1.041 civarında yazma ve matbu Osmanlıca eserin yer aldığı kütüphane, 1986 yılında Bilim ve Sanat Vakfı’nın kurulmasından beri hizmet vermektedir. 70.000 kitaptan oluşan koleksiyonun yaklaşık dörtte birlik kısmı İngilizce ağırlıklı olmak üzere yabancı dilde eserler teşkil etmektedir. Üniversitelerin eğitim dönemlerinde araştırmacıların yoğunluk gösterdiği ihtisas kütüphanesinin ziyaretçileri akademisyenler, lisans ve doktora öğrencileri ve araştırmacılardan oluşmaktadır. Pazar günü hariç Pazartesi-Cumartesi 10.00-19.00 saatleri arasında açık olan kütüphanede önemli bağışlar ve Arslan Pulathaneli Kitaplığı, Halil İbrahim Şener Kitaplığı, Seyfettin Manisalıgil Kitaplığı, Mehmet Serhan Tayşi Kitaplığı, Ahmet Davutoğlu Kitaplığı ve Abdüsselam Erzen Kitaplığı altı önemli koleksiyona ev sahipliği yapar. 80 civarında yerli ve yabancı süreli yayının düzenli olarak takip edildiği kütüphanede 1.053 dergi ve gazetenin koleksiyonu yer alır.

Kütüphanenin Türk Sinema Araştırma Projesi kapsamında görsel-işitsel derlemesi 3.934 adettir. Sinema kitap sayısı 666 adet, 400’e yakın eski film lobisi, 3.000 kadar Türk sinemasıyla ilgili afiş ve 600 kadar DVD bulunan kütüphanede Sinema, Altyazı ve Yeni Film gibi sinema ile ilgili süreli yayınlar da takip edilmektedir. Türk sinemasında Muhsin Ertuğrul, Ömer Lütfi Akad, Metin Erksan ya da Halit Refiğ’le ilgili yayınlanmış eserlerin, bu yönetmenlerin filmlerinin afişlerin ve yayınlanan DVD’lerinin haricinde daha az göz önünde olan isimlerin eserleri de kütüphane arşivinde yerini alır. Sinema kütüphanesinin Küre Yayınları’yla yaptığı bir proje sayesinde çeşitli yazar ve yönetmenlerle ilgili kitapların basımını kapsayan çalışmada ilk olarak Giovanni Scognamillo ile ilgili kitap çıkarılacaktır. Böylece kütüphane kendi arşivini geliştirirken ayrıca sinemaya farklı bir bakış açısı sunacaktır.


Caddebostan Kültür Merkezi Butik Sanat Kütüphanesi

Çeşitli sanat dallarına ait kitap, dergi ve süreli yayın derlemesi sebebiyle Türkiye’nin ilk butik sanat kütüphanesi olması özelliğini taşıyan kütüphane, 12 Aralık 2007 tarihinde Caddebostan Kültür Merkezi içinde açılmıştır. Fotoğraf, resim, heykel, mimari, müzik, sanat ve sanat tarihi, geleneksel Türk sanatları dallarının yanı sıra edebiyat, antika ve hobi başlıkları altında 2.500 kitap ve 20'ye yakın süreli yayın mevcuttur. Herkese açık olan kütüphane Pazartesi ve resmi günlerde kapalı Salı-Cumartesi 10.00-18.00, Pazar günü ise 12.00-18:00 saatleri arasında okuyuculara açıktır. Bağışların kabul edildiği kütüphanede ayrıca gazeteci-yazar Şakir Süter’e ait bir koleksiyon vardır.

İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesi

İstanbul'la ilgili herhangi bir konuda çalışma yapmak isteyen araştırmacıların basılı ve elektronik bilimsel kaynak ihtiyacını karşılamak amacıyla Mimar Guglielmo Semprini'nin 19. yüzyıl sonlarında Tepebaşı'nda inşa ettiği, Suna ve İnan KIRAÇ Vakfı'nın Pera Müzesi'yle başlattığı geniş kapsamlı kültür-sanat projesi kapsamında yer alan kütüphane 1 Mart 2007 tarihinde hizmete açılmıştır.

Roma, Bizans ve Osmanlı uygarlıklarına damgasını vuran imparatorluklar başkenti İstanbul, asırlar içinde biçimlenen "büyük kent" kimliğinin ve çevresindeki farklı kültür coğrafyalarının keşfi için atılacak adımların en uygun hareket noktasıdır. Merkezden çevreye doğru genişleyen uygarlık izlerini takip ederek Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerini kapsayan bir süreçte kentin tarihini, kültürel yapısını ve insan profilini araştırmayı, bu amaçla projeler geliştirip desteklemeyi, ulusal ve uluslararası toplantılar, etkinlikler düzenleyerek elde ettiği sonuçları ilgili kurumlarla paylaşmayı ve yayın yoluyla kamuoyuna ulaştırmayı ana hedefleri olarak belirlemiştir. Kütüphane kendi içinde farklı kitaplıklara bölünmüştür: Birinci kat Atatürk ve Cumhuriyet Araştırmaları Bölümü, İstanbul Kitaplığı, Referans Kitaplığı, ikinci kat Osmanlı Araştırmaları Bölümü, Şevket Rado Kitaplığı, üçüncü kat Bizans Araştırmaları Bölümü, Semavi Eyice Kitaplığı'dır.

Türkiye’de Bizans araştırmalarının öncüsü kabul edilen ve İstanbul Üniversitesi’nde Bizans Sanatı Anabilim Dalı’nı kuran, aynı zamanda Osmanlı mimarisi ve sanatı üstüne de sayısız yayını bulunan Prof. Dr. Semavi Eyice’ye ait nadir baskı eserlerle yaklaşık 18.000 kitap, süreli yayın, ayrı- basım ve çok sayıda arşiv malzemesi araştırmacıların hizmetine sunuluyor. Semavi Eyice Kitaplığı’nda Bizans tarihi ve sanatıyla ilgili kitapların yanı sıra, bu çok yönlü bilim adamının değişik ilgi alanlarını yansıtan İslam, Türk, Osmanlı Tarihi, Sanatı ve Edebiyatı konulu kitaplar, çeşitli dönemleri inceleyen Arkeoloji-Sanat yayınları ve seyahatnameler yer alıyor.

Şevket Rado koleksiyonuna ait bine yakın el yazmasından oluşan zengin bir koleksiyon bulunuyor. Şevket Rado yazmaları, araştırmacılara daha kolay bir erişim sağlamak ve eserlerin yıpranmasını önlemek amacıyla dijital ortama aktarılmış.

Kütüphane derlemesinde 30.000'in üzerinde kitap, 15.000'in üzerinde dergi, 6.000 ayrıbasım, 100'e yakın DVD ve VCD, yaklaşık 17.000 arşiv malzemesi (fotoğraf, gazete kupürü, müzik notası) mevcut. Arşivde ayrıca yaklaşık 5.000 fotoğraftan oluşan "Atatürk ve Cumhuriyet Fotoğrafları Koleksiyonu" ve "Eski İstanbul Fotoğrafları Koleksiyonu"nun yanı sıra, çeşitli gravür ve haritalar; 130 pafta Jacques Pervititch Sigorta Haritası, 31 pafta Suat Nirven Sigorta Haritası, Cüneyt Orhon imzalı 1.083 adet Müzik Notası ve İstanbul'un tarihi ve mimarisine ilişkin yaklaşık 10.000 gazete kupürü yer alır. Kütüphane envanterine kayıtlı 2000'in üzerinde el yazması ve nadir baskı eserin yanı sora 17 basılı dergi, JStor veritabanı aracılığıyla araştırmacıların hizmetine sunulan 600'e yakın elektronik dergi aboneliği de mevcuttur.

Yabancı uyruklu araştırmacıların sıkça geldiği kütüphanede, araştırma konuları daha ziyade Bizans ve Osmanlı dönemlerine ilişkin kaynaklar ve İstanbul görselleridir. Üniversite öğrencileri, akademisyenler ve araştırmacı yazarlardan oluşan ziyaretçiler araştırmalarını Pazartesi- Cuma: 10.00-17.30, Cumartesi: 10.30-17.00 saatleri arasında yapabilmektedir.


İslâm Araştırmaları Merkezi Kütüphanesi (İSAM)

Üsküdar Bağlarbaşı’nda Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Araştırmaları Merkezi, İslâmî ilimler alanında araştırma yapan araştırmacıların yetişmesine katkıda bulunmak, araştırma projelerini desteklemek, kütüphane ve dokümantasyon imkânları sağlamak amacıyla 1988 yılında kurulmuştur. Kütüphane ayrıca T.D.V. İslâm Ansiklopedisi başta olmak üzere akademik yayınlar yapmak, ilmi dergiler çıkartmak ve bilimsel toplantıları düzenlemektedir.

Sosyal Bilimler sahasında bir ihtisas kütüphanesi olan İSAM Kütüphanesinin ziyaretçileri yüksek lisans ve doktora öğrencileri, öğretim üyeleri ve öğretim görevlileri, kütüphaneye üye araştırmacılar haftanın yedi günü 09.00-23.00 saatleri arasında kütüphaneden istifade edebilmektedir. Kütüphane derlemesinde 216.000 cilt kitap, 844 adet süreli yayın, 3.185 çeşit yerli yabancı derginin 130.000 sayısı, 5.876 ayrı basım, 17.500 doküman, 20.324 mikrofilm, 411 mikrofilm ve mikrofiş, 835 CD, 6.000 kader tez yer alır.

Bünyesinde oluşturulan dokümantasyon servisi, kütüphanenin en önemli hizmetleri arasında yer alır. Bu serviste ansiklopedi maddeleriyle bağlantılı 17.500 doküman dosyası bulunmaktadır. Bunlar T.D.V. İslâm Ansiklopedisi maddeleriyle ilgili 106.440 kadar kitap ve 2.034 kadar değişik derginin ortalama 56.904 sayısının dokümanter açıdan taranmasıyla hazırlanmıştır.

Kütüphanenin araştırmacılara sunduğu diğer önemli hizmet ise Osmanlı Mahkeme Sicilleri koleksiyonudur. Bu koleksiyonda İstanbul Müftülüğü’nde bulunan yirmi yedi mahkemenin kadı sicilleri (9,895 defter), Rumeli ve Anadolu Kazaskerliği’nin Ruznamçereleri (377 defter), Nakibu’l Eşraf (33 defter) ve Kadı Mühürleri (13 defter) mikrofilmleri ve Milli Kütüphane'de mikrofilmi bulunan Şer’iyye Sicillerinden (8.860 defter) başka Rumeli’deki eyaletlere ait kadı sicilleri ve arşivleri vardır.

Arşiv biriminde tarih, edebiyat, dini ilimler sahasında mühim şahsiyetlere ait doküman ve arşiv malzemelerinin üzerinde tasnif çalışmaları yapılmaktadır. Kütüphane Ziyad Ebûzziya, Orhan Şaik Gökyay, Nejat Göyünç, Hilmi Oflaz, Nihat M. Çetin, Yavuz Argıt, Albert Hourani, Jacques Waardenburg, Kemal Beydilli, Kasım Küfrevi, Nuhoğlu Ailesi, İlber Ortaylı, Fethi Gemuhluoğlu ve Suphi Saatçi’ ye ait özel koleksiyonları muhtevasında barındırır.

Kütüphane koleksiyonunda yer alan kitaplar satın alma ve bağış olmak üzere iki yoldan temin edilmiş, ayrıca 120 adet kurum, üniversite ve enstitü ile yayınlar mübadele yapılarak kütüphane koleksiyonun zenginleşmesi sağlanmıştır. Kütüphanenin internet sitesinden arşiv koleksiyonu, Türkiye kütüphaneleri, ilahiyat makaleleri ve ilahiyat fakültelerinde devam eden tezlerin veri tabanına ulaşmak mümkündür.

Kütüphaneye sıklıkla yabancı araştırmacılar gelmekte, Osmanlı ve Türk Tarihi başta olmak üzere, dini ilimler ve sosyal bilimler alanında araştırma yapmaktadırlar.

İSMEK El Sanatları Dergisi 12 İNDİR

Bu yazı 1084 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK