İSMEK

İSMEK, Türk-İslam Sanatlarında "İhtisas" Çıtasını Yükseltiyor

  • #


Yazı: Nermin SULTAN

Üç yıl önce altı branşla yola çıkan İSMEK Bağlarbaşı Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi, ortaya koyduğu sanat değeri yüksek ürünlerle sanat camiasının dikkatini çekiyor. Eğitimini verdiği sanatın özüne ve o sanatı yaşatan dinamiklere yönelerek çalışmalarını sürdüren İhtisas Merkezi, uygulamalı eğitim ile teknik eğitimi birlikte veriyor. İlk iki yılda tekâmül, sonraki iki yılda ise ihtisas eğitimi alan yaklaşık beş yüz kursiyer, yüksek sanat değeri olan ürünler üretiyor. İSMEK temel kurslarında yetişen geleneksel sanatlar kursiyerlerinin belli bir seviyeye gelmeleriyle ortaya çıkan ihtiyaç, üç yıl önce İSMEK Bağlarbaşı Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi’nin açılması sonucunu doğurdu. Hüsn-ü hat, tezhip, minyatür, çini, ebru ve kalem işi branşlarıyla yolculuğuna başlayan Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi, kültür-sanat camiasının ve taliplerinin bakışlarını son yıllarda üzerine çekmeye başladı. İşinin ehli usta öğreticilerle eğitimini sürdüren İSMEK Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi'nin idarecisi, Sanat Tarihi mezunu Bahriye Nur Yürük ile bu serüveni konuştuk.
Kurulduğunda altı branşta eğitim veren İhtisas Merkezi, bir yıl içinde çıtasını yükseltmiş ve branş sayısını on ikiye çıkarmış. Ahşap şekillendirici, boyacı-çini işlemeci, ebru, filografi tekniği, hüsn-ü hat, kalem işi, kaligrafi, katı’, minyatür, sedef işçiliği, tezhip ve Osmanlı Türkçesi gibi branşları bünyesine ekleyen İhtisas Merkezi, yelpazesini her yıl daha da genişletiyor. İhtisas Merkezi kursiyerleri, Marmara Üniversitesi Öğretim Görevlisi Talip Mert’in usta öğreticiliğinde devam eden Osmanlı Türkçesi derslerinde Safahat’ı aslından okuyup bitiriyorlar. Kursiyer alımının sınavla yapıldığı İSMEK Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi, uygulama sınavını başarıyla geçen kursiyer adaylarından bir sunum dosyası hazırlamalarını isteyerek usta öğreticilerden oluşan kurulun mülakatına davet ediyor. Hocaların öğretim görevlileri ve işin ehli insanlardan oluşması, her sene başında birçok gencin mülakata girmek istemesine neden oluyor. Bu ilgi doğrultusunda İhtisas Merkezi kapılarını, temel sanat kursiyerlerinin yanı sıra dışarıdan gelen taleplere de açıyor.
Uygulamalı eğitimle teknik eğitimin birlikte verildiği Türk- İslam Sanatları İhtisas Merkezi, iki yıldır temel sanat eğitimi de veriyor. Yrd. Doç. Dr. Savaş Çevik tarafından verilen derslerde renk bilgisinden bir eserin nasıl sergileneceğine kadar, sanata dair her şey işleniyor. İyi bir ürün çıkarabilmek için alanında nitelikli hocalarla eğitim veren İhtisas Merkezi, usta-çırak ilişkisini göz önünde bulunduran bir yöntem izliyor. Bunların yanında, kursiyerlerin sanatsal alt yapılarını kuvvetlendirme gayesiyle halka açık seminerler düzenleyen İhtisas Merkezi, yoğun ilgi gören bu seminerleri sayesinde faaliyetlerini halkla iç içe yürütüyor.


Çırağan Sarayı’nda Sergi Açtılar

İlk iki yılda tekâmül eğitimi, sonraki iki yılda ihtisas eğitimi alan yaklaşık beş yüz kursiyerlerinin bulunduğunu söyleyen Yürük, her kursiyerin doğal olarak sanatçı olamayacağını, ama beş yüz kursiyerin içinden bir tane bile sanatçı çıksa, imzasıyla güzel ürünler üretse, İSMEK olarak görevlerinin layıkıyla yapılmış olacaklarını belirtiyor. Diğer kursiyerler de kadim sanatlarımızın kitabi bilgisini edinmiş ve kendilerini geliştirmiş birer sanatsever olarak sertifikalarını alıyorlar. Eğitim süresince yeteneklerini açığa çıkaran kursiyerlerin sanatlarını icra edebilmeleri için “öğrenci-sanatçı” isimli proje grupları oluşturan İhtisas Merkezi, her yıl çeşitli zamanlarda proje gruplarının ürettikleri eserlerden oluşan sergiler düzenliyor. En son minyatür branşı kursiyerlerinin Çırağan Sarayı’nda, usta öğreticileri Taner Alakuş yönetiminde açtıkları özel sergide satış yapan kursiyerler, bütçelerine de katkıda bulunuyorlar. İSMEK Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi, İETT Bağlarbaşı Kültür Merkezi’nde Mimari Formlarda Türk Süsleme Sanatları Sergisi ve Geleneksel Türk Kitap Sanatlarının Çağdaş Yorumları Sergisi adıyla iki önemli sergi düzenlemiş. Başbakanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Kadir Topbaş ve eşi Sayın Özleyiş Topbaş, Üsküdar Belediye Başkanı, İstanbul Valisi ve İ.E.T.T. Genel Müdürü bu sergileri gezmiş, basın ve sanatseverler de yoğun ilgi göstermiş. İlk sergilerini açmadan önce doğal olarak bir kuşku içinde olduklarını fakat halkın ve sanatkârların olumlu ve teşvik edici tepkileri sayesinde eser vermeye devam ettiklerini anlatan İhtisas Merkezi İdarecisi, sözlerini şöyle sürdürüyor: “İlk sene bütün branşlarda tek tek sergiler yaptık. Doğal olarak içimizde ilk senenin kuşkusu vardı fakat sanatseverlerin beğenisi bizi rahatlattı ve motive etti. Onlardan aldığımız güçle, kursiyerlerimizin heves ve azimleriyle geçen sene tüm branşlarda sekiz sergi düzenledik. Bu sene de toplu ve büyük sergimizi şölen havasında gerçekleştirdik. Yaklaşık olarak 1.500 eser arasından usta öğreticilerimiz tarafından seçilen 422 eserimiz sergilendi. Artık sergi alanlarına sığamaz olduk.”
Mesafeler, Sanat Aşkına Engel Değil Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi’nde yeteneklerini geliştiren her kursiyerin ayrı bir hikâyesi var. Kimisi evinde, dört duvar arasında körelen hayatına farklı bir anlam yükledi, kimisi yıllardır kullandığı ilaçlarından bu sayede kurtuldu. El emeği ürünleri sayesinde atölye açıp para kazanan kursiyerlerin sayısı da azımsanmayacak kadar fazla. İhtisas Merkezi’nin üç yıldır pazartesi günleri hiç aksatmadan Ankara’dan İstanbul’a gelen bir kursiyerinin yanı sıra Rusya’dan ve Macaristan’dan gelen iki kursiyeri var. Bu sanatlara o derece gönül vermişler ki, ülkelerini bırakıp Türkiye’ye gelmek onlar için sıkıntı oluşturmuyor. İSMEK, sadece İstanbullulara değil yabancı uyruklu insanlara bile Osmanlı Türkçesi’ni öğretebiliyor. İSMEK Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi, unutulmaya yüz tutan kadim sanatları yeniden hayata geçirmek ve bu sanatlara katkıda bulunmak için çalışmalarına devam ediyor. Hazırladıkları eserlerle birçok yarışmaya katılan Türk İslam Sanatları İhtisas Merkezi kursiyerleri, İSMEK yarışmalarında da ciddi başarılarılar elde ediyorlar. Bunun yanında Kültür Bakanlığı’nın düzenlediği yarışmalarda birincilikleri ve sergilenmeye değer görülen eserleri de bulunan kursiyerler, vakıf projelerine de yaklaşık yirmi beş tane eser gönderirler. Yetenekleri bu şekilde taçlandırılan kursiyerler, yeni sezonda düzenlenecek yarışma ve sergilere ise bu seneden hazırlanıyorlar.


12 Ayrı Branşta Eğitim Veriyor

26 usta öğreticisi liderliğinde 4‘ü seçmeli yan branş olmak üzere 12 branşta verdiği eğitimlerle yoluna devam eden İSMEK Türk- İslam Sanatları İhtisas Merkezi, kurulduğu andan bu güne, “tozlu raflara kaldırılmış” birçok sanatla halkı bütünleştirdi. Derinin yahut üzerine ebru uygulaması yapılmış süslü bir kâğıdın oyulması suretiyle yapılan, özellikle Kanuni Sultan Süleyman devrinde zirve noktasında bulunan fakat yıllar içinde unutulmaya yüz tutan katı’ sanatını yeniden gün yüzüne çıkartan İSMEK, arşivlerde çöp olmaya yüz tutan tarihi belgelere “Osmanlı Türkçesi” kursiyerlerinin dilinden merhaba diyor. Genellikle mimaride iç dekoru tamamlayan süsleme sanatı olarak tarif edilen “kalem işi” sanatıyla modern mimariyi harmanlayan İSMEK kursiyerleri, başta Anadolu olmak üzere pek çok uygarlığın kültürünü yansıtan “çini” eğitimleriyle toprağa yeniden hayat veriyor.
Her branşta ortalama yirmi kursiyere eğitim verdiklerini söyleyen ve bu eğitimleri bir bayrak yarışına benzeten Yürük, “İSMEK Türk İslam Sanatları İhtisas Merkezi olarak biz, yere düşmek üzere olan bayrağı elimize aldık ve bu eğitimler neticesinde kursiyerlerimize teslim ediyoruz. Gönül düşürdükleri sanatlar neticesinde bazıları bayrağı tezhip sanatıyla süsleyecek, bazıları ay-yıldız motifli hat yazacak, bir kısmı da katı’ sanatından kadim medeniyet kodlarımıza bir bakış atacak” diyor ve tüm sanat sevdalılarını İSMEK Türk-İslam Sanatları İhtisas Merkezi kurslarına ve sergilerine davet ediyor. On iki farklı branşta verdiği eğitimlere devam eden İhtisas Merkezi, her yıl yelpazesini genişletiyor. Kurulduğunda altı olan branş sayısı, günümüzde on ikiye yükselmiş durumda. Hat branşında verilen 150 saat temel eğitim ve 300 saat uygulamalı eğitimin yanı sıra düzenlenen seminerlerle de kursiyerlerin altyapıları sağlamlaştırılıyor. Asırlar boyunca el yazması eserleri, padişah tuğralarını ve çeşitli evrakları altın yaldız ve boya ile süsleyen tezhip sanatı da İSMEK’in önem atfettiği değerler arasında yer alıyor. Tezhibin tanımı ve önemi, tezhibin tarihi süreci, tezhibin uygulamalı tatbiki, tezhip sanatının teknikleri, tezhip çeşitleri şeklinde sıralanan müfredat; 400 saat temel eğitim ve 800 saat uygulamalı eğitim üzerinden işleniyor.
Hat ve tezhip gibi önem atfedilen bir diğer branş da ebru. Bir tür kâğıt bezeme sanatı olan ve lügatte su, bulut gibi manalara gelen ebru, yoğunlaştırılmış sıvı üzerinde renklerin sınırsız değişimlerle birbiriyle kucaklaşması, kaynaşması, dans etmesidir. Bir kâğıt boyama sanatı olan ebru, tezhip ve hat ile birlikte kitap sayfalarında, murakka kenarlarında, ciltlerde, yazı boşluklarında kullanılmaktadır. 200 saat temel eğitim ve 400 saat uygulamalı eğitim verilen ebru branşında, Fuat Başar gibi ebru sanatçıları da kursiyerler için seminer veriyor. Unutulmaya yüz tutan kadim sanatımız katı’ da İSMEK Türk İslam Sanatları İhtisas Merkezi’nin branşları arasında yer alıyor. Uygun desen, motif veya yazı örneğinin, kesilecek nitelikteki ince kâğıt veya deriden, özel keski yardımı ile ustalıkla oyulup, çıkan parçanın veya içi oyulmuş olan parçanın yine ustalıkla başka bir zemine yapıştırılması sanatı olan katı’, hat, cilt ve tezhip sanatları içinde çok önemli bir yere sahip. Bu branşta verilen eğitimin süresi ise 248 saat. Bu branşların yanında Osmanlı Türkçesi, minyatür, boyacı-çini işlemeci, kalem işi, sedef işçiliği, kaligrafi, filografi tekniği ve ahşap boyama gibi branşlarda eğitim veren İhtisas Merkezi, kadim sanatlarımızla halkı buluşturmaya devam ediyor.  

İSMEK El Sanatları Dergisi 12 İNDİR

Bu yazı 3402 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK