Halı

Hereke Halısı Turizmle Yeniden Canlanıyor  

  • #


Yazı: Emine Uçak ERDOĞAN

Dünyaca ünlü Hereke halılarına eski itibarını kazandırmak için turizm seferberliği başlatılıyor. Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası Müdürü Naci Kalay, Hereke’de halıcılık sektörünü canlandırmak için çalışmalar yürüttüklerini belirtiyor. Kalay, pazara canlılık kazandırmak için bir sertifikasyon merkezi oluşturacaklarını söylerken, turizm konusunu da göz ardı etmeyeceklerini, iç ve dış turizmde yaşanacak hareketlenmenin Hereke’de evlerdeki halı dokumacılığının yeniden canlanmasına katkı sağlayacağını vurguluyor.
Osmanlı döneminde Dolmabahçe başta olmak üzere birçok sarayda kullanılan dünyaca ünlü Hereke halılarının eski ününe kavuşması için, Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası bünyesinde turizm seferberliği başlatılıyor. Bu çalışmalarla ilgili bilgilere geçmeden önce bugün müze-fabrika olarak hizmet veren, Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası’nın tarihi serüvenine kısa bir göz atalım. Fabrika, Abdulmecit zamanında 1843 yılında kuruldu. 922 yılına kadar Kâbe’nin örtülerinin de dokunduğu ve Fabrika-i Hümayunu adıyla bilinen müze-fabrika, bugün TBMM Milli Saraylar’a bağlı olarak hizmet veriyor. 170 yıldır dünyanın en önemli halı ve ipekli dokumalarının imal edildiği fabrikada, 1850’lere kadar sadece ipekli kumaşlar dokunuyordu. Bu yıllardan sonra halı dokunan bölgelerin en önemli ustalarının görevlendirilmesiyle Hereke’de halı üretimine geçildi. “Sultanların halısı” olarak ünlenen Hereke halıları aynı zamanda ülkemizin ilk uluslararası markası olma özelliğine de sahip.
1850-1900 yılları arasında ulusal ve uluslararası alanda katıldığı tüm fuarlardan ödül alan halıları merak eden birçok yabancı misafir Hereke’yi ve fabrikayı ziyaret etti. Alman İmparatoru II. Kaiser Wilhelm da bunlardan biri. 1893 yılında eşi ile birlikte Hereke’yi ziyarete gelen Kaiser için günümüze kadar ulaşan Wilhelm Köşkü yapılmış. Köşk, bir rivayete göre, malzemeleri Yıldız Marangozhaneleri’nde 7 günde hazırlanıp, gece saltanat kayığıyla getirilmiş ve sadece 1 günde inşa edilmiş.


Çin’in Taklit Engeli

Bir zamanlar halının kalesi durumundaki Hereke, zamanla bu ününü yitirmeye başladı. Bunun en büyük sebeplerinden biri Çin’in taklit halıları oldu kuşkusuz. Bir yerleşim yerine Hereke ismini verecek kadar bu tehdidini sürdüren Çin’in taklit dokumaları sebebiyle imajı olumsuz etkilenen Hereke halısının eski ününe tekrar kavuşması için Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası bünyesinde bir dizi tedbir alınmaya başlandı. Turizmcilerle çeşitli toplantılar, üniversiteler, kentin ileri gelenleri, milletvekilleri ve bazı bakanların katılımıyla arama konferansları düzenlediklerini anlatan Hereke Halı ve İpekli Dokuma Fabrikası Müdürü Naci Kalay, bir sertifikasyon merkezinin oluşturulmasıyla taklit sorununun çözülebileceği kanaati oluştuğunu anlatıyor.
Hereke halısının, Hereke’de üretilen halı anlamını taşımadığını ve bir model olduğunu anlatan Kalay, “Erzurum, Trabzon, Antalya’da da dokunsa bu Hereke halısıdır. Yakın bir tarihe kadar Türkiye’nin çeşitli yerlerinde dokunan Hereke halıları, pazarlanmak üzere Hereke’ye getirilirdi. Sektördeki sıkıntılar nedeniyle bu pazar zamanla kalktı. Yürüttüğümüz çalışmalar içinde bu pazara yeniden eski canlılığını kazandırmak, sertifikasyon merkezi oluşturularak, Türkiye’nin neresinde dokunursa dokunsun Hereke halılarına sertifika vermek var. Böylelikle Çin ve başka yerlerde Hereke halısıyla ilgili suiistimallerin önüne geçebileceğimize inanıyorum.” diye konuştu.


Turizm Seferberliği

Hereke halısının eski ününe kavuşmasında turizmi önemsediklerini dile getiren Kalay, “Hereke’de bir tekstil müzesi oluşturulması, Kaiser Wilhelm Köşkü’nün turizme tam anlamıyla açılması ve sertifikasyon merkezinin kurulmasıyla özellikle Alman turizm piyasasında ciddi bir ilgi oluşacağını biliyoruz” dedi. Kaiser Wilhelm’in dördüncü nesilden torunuyla görüşmeler yapıldığını ve Hereke’yi ziyaret etmesi yönünde girişimlerde bulunduklarını da belirterek, çalışmalarla ilgili şu bilgileri paylaştı. “Konuyla ilgili Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nin de çalışmaları var. Turizmciler bölgeye günde 5 otobüs getirebileceklerini düşünüyor. İç turizme yönelik firmalar da Hereke’yi, İstanbul tur paketi içine ilâve edebileceklerini bildirdi. Kendi açımızdan değerlendirirsek, günde 250 turistin ziyaret etmesi, yıllık 1 trilyona yakın bir gelir anlamı taşıyor. Bu turların Hereke esnafına da getirisi olacaktır. Avrupa’da Hereke halılarına en fazla merakı ve müşterisi bulunan milletin Almanlar olduğu düşünülürse, projenin hayata geçirilmesiyle Hereke’de bitme noktasına gelmiş evlerdeki halı dokumacılığını yeniden canlanmasına katkı sağlanmış olacaktır. Evlerde kaybolmaya yüz tutmuş, tozlanmış tezgâhların tekrar kurulacağını düşünüyoruz. Hereke halısı turizmle yeniden canlanacaktır.”
 

İSMEK El Sanatları Dergisi 10 İNDİR

Bu yazı 1162 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK