Sergi

Aynı Denizin Uçlarında!

  • #


Yazı: Rukal KAYRA

“Aynı Denizin Uçlarında: Doğu’ya Yolculuk Fotoğrafında Elhamra ve Topkapı Sarayları Sergisi”, birbirine benzer simgesel anlamlarla yüklü Doğu sanatının en görkemli iki sarayını tek objektiften yansıttı. Sergide; fotoğraflar, haritalar, planlar, litografiler, seyahat kitapları, maketler, alçıdan röprödüksiyonlar, Nasri ve Osmanlı dönemlerine ait orijinal parçaların bulunduğu 126 eser, görkemli uygarlıkların izlerini gözler önüne serdi.
Elhamra ve Topkapı… Kısa zaman arayla inşa edilmiş, birbirine benzer simgesel anlamlar yüklü iki saray... Yapımları sırasıyla XIV. ve XV. yüzyıllarda tamamlanan saraylar, geçmişten günümüze dek ayakta kalmayı başararak, iki ülkenin kültür sembolü ve farklı unsurları uzlaştıran görkemli bir uygarlığın tanıkları olmuştur.

Başlangıcından bu yana kuruldukları şehirlerde birer özerk yerleşim birimi olarak düşünüldükleri için bu iki sarayın da sınırları kesin olarak belirlenmiştir. Topkapı Sarayı, eski Bizans’ın merkezi üzerinde, şehre sırtını dönüp bakışını İstanbul Boğazı ve Haliç’e çevirecek şekilde konumlanmıştır, görüntüsü şehrin bu stratejik noktasında büyüleyici bir profil çizer. Granada şehrine hükmettiği Sabika tepesinden yüzünü yeşil alana dönen Elhamra Sarayı da Darro Nehri vadisinin oluşturduğu doğal yarığı güçlendiren sağlam surlarla, bitişiğindeki Albaicin semtinden ayrılır. Saray, coğrafi olarak Avrupa’nın güney ucunda yer almasına rağmen; ressamların, bilgelerin, seyyahların ve bunların bir uzantısı olarak elit tabakanın, daha sonra aynı zevkleri benimseyen geniş bir halk kitlesinin hayranlık duyduğu renkli Doğu’nun kültürel ve sanatsal bir parçası olmuştur.
Her iki yapının mimarisinde, bünyelerinde cisimleştirdikleri iktidarın izleri görülür, fotoğraflara yansıyan estetik benzerlikleri de ilgi çekicidir. Ayrıca tarihi saraylara dönüşme süreçlerindeki ortaklıkları da ayırt etmek mümkündür. İki sarayın bugününe bakıldığında ve zayıflayan iktidar konumları açısından izledikleri farklı yollar düşünüldüğünde, iki sarayı karşılaştırmak güçleşir gibi görünür, oysa oryantalist bakış açısı onları birbirine yaklaştırır, onlara güçlü bir hafıza boyutu katar. Aslında bu sarayları bariz benzerliklerden ziyade, estetik ve sembolik imgeler birbirine yaklaştırır. Elhamra ve Topkapı Sarayları sivil İslam mimarisinin pek çok tipik özelliğini paylaşır, tüm dünyaya ün salmalarında muhtemelen her iki sarayın İslam sanatının, hatta genel anlamda Doğu sanatının en görkemli temel eserleri olarak algılanmaları belirleyici olmuştur.

İki saray da bünyesinde, Avrupa kültürünün Avrupa romantizmi tarafından tekrar keşfedilen Doğu dünyasına atfettiği tüm o çağrışım dolu unsurları barındırır; her ikisi de şiirsel düşlerle, tarihsel imgelerle kendini fotoğraf sanatının çok yönlü imgelerine muhteşem bir şekilde teslim etmiştir…


Aynı Denizin Uçlarında…

İspanya Dışişleri Kültür Kuruluşu (SEACEX), İstanbul Cervantes Enstitüsü, Elhamra ve Generalife Konseyi ile İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi ortaklaşa düzenlediği “Aynı Denizin Uçlarında: Doğu’ya Yolculuk Fotoğrafında Elhamra ve Topkapı Sarayları Sergisi”, İstanbul Topkapı Sarayı’nda açıldı. Küratörlüğünü Javier Pinar ve Carlos Sanchez’ın yaptığı serginin amacı, Jean Laurent ve Abdullah Biraderler gibi fotoğrafçıların 19. yüzyıla ait fotoğraflarının yer aldığı bir koleksiyon aracılığıyla Elhamra ve Topkapı Sarayları arasında bir diyalog kurmatı. Sergi, ziyaretçilerini, etraflarını çevreleyen muhteşem şehir manzaralarının ortasındaki bu iki sarayın avlularına, odalarına, süsleme detaylarına bakmaya davet ederken iki sarayın o dönem ticari fotoğrafçılık aracılığıyla resmediliş yollarına da dikkat çekmeyi hedefledi.

Sergi, “Seyahatler, Anıtlar ve Görsel Bellek”, “Şehirdeki Saraylar”, “Zamanın İçerisinde Saraylar” ve “Belirgin Bakış” adlı dört bölümden oluşuyordu. Şehirlerin panoramik görüntüleriyle saray detaylarının fotografik ifadeleri sergi düzeneğinde birbiriyle diyalog halinde kurgulanmış; benzer bir diyalog da kopyaları çıkarılarak tüm dünyaya yayılan fotoğraflar ile onlara referans veren gerçek objelerin sergilenmesiyle yakalanmaya çalışılmıştı. Aralarında fotoğrafların, haritaların, planların, litografilerin, seyahat kitaplarının, maketlerin, alçıdan reprodüksiyonların, Nasri ve Osmanlı dönemlerine ait parçaların bulunduğu toplam 126 eser bu çerçevede bir araya getirilmişti.
Sergide, Granada ve İstanbul’un panoramik görüntüleri de öne çıktı. James Robertson ve Abdullah Biraderler’in çektiği İstanbul fotoğrafları ile Jean Laurent’in hazırladığı Granada panoramikleri gibi özel değer taşıyan parçalar seçilmişti. Ayrıca şu anda İstanbul Üniversitesi tarafından korunan, Sultan Abdülhamid’in koleksiyonundan çok değerli fotografik malzemeler ve İstanbul’un fatihi, Topkapı Sarayı’nın kurucusu Fatih Sultan Mehmet’in kılıcının orijinali ile Granada’nın son Nasri hükümdarı Ebu Abdullah’ın kılıcının gerçek büyüklükteki fotoğrafı gibi her iki saray için sembolik anlamı çok olan imge ve objeler de sergiye dahil edilmişti.

Sergide, Granada’ya ait iki maket ile iki sarayın 19. yüzyıla ait tasvirlerini grafik olarak veren bir görsel-işitsel malzeme de sergilendi. Sergilenen eserler, Elhamra ve Generalife Konseyi Müzesi ve Arşivi, İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, Suna ve İnan Kıraç Vakfı, İstanbul Araştırma Enstitüsü, Topkapı Müzesi, Washington Kongre Kütüphanesi ve Granada Rodriguez-Acosta Vakfı’nın öne çıktığı çeşitli kurumlara aitti.

Sergi, 2007 yılında Elhamra ve Generalife Konseyi tarafından Granada’da V. Karl Sarayı’nda düzenlenen ve büyük başarı kazanan “Kağıt ğzerinde Işık: Jean Laurent’in fotoğraflarında Granada ve Elhamra Sarayı” başlıklı sergiyi kaynak aldı. Ancak “Aynı Denizin Uçlarında: Doğu’ya Yolculuk Fotoğrafında Elhamra ve Topkapı Sarayları Sergisi”, o serginin bir tekrarı değil; 19. yüzyıl fotoğrafçılığı aracılığıyla Topkapı ve Elhamra Sarayları arasında bir diyalog kurma fikrinden hareket ederek fotoğraflarla çeşitli objeleri farklı bir kurguyla bir araya getiren yeni bir sergi oldu ve yoğun bir ilgi gördü.


İSMEK El Sanatları Dergisi 8 İNDİR

Bu yazı 685 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK