Türk İslam Sanatları

Sanatla Işıldayan Bir Sivil Toplum Kuruluşu

  • #


Yazı: Bala KAYNARKAN

El sanatlarına gönül vermiş nice akademisyen, tasarımcı, el sanatı ustası, bürokrat, uzman, iş adamı bundan on sekiz yıl önce ortak bir amaç için, “Sanat için, sanatı evrenselleştirmek için bir araya geldi. Kimi el emeği göz nuru döktü nadide eserler ortaya koydu, kimi ise bu eserleri yurt içinde ve yurt dışında tanıtabilmek için gecesini gündüzüne kattı. Onların öyküsünün adıdır; Geleneksel Türk El Sanatları Vakfı (GESAV).

Ankara’ya gidenler meşhur kaleye gitmeden, şöyle tepeden uzun uzun baş şehri seyreylemeden dönmezler geri. Gidenlerden detay görenlerin bir kısmı da kalenin içindeki Geleneksel Türk El Sanatları Vakfı (GESAV)’nın tarihi binasını bilirler. İşte o binaya can verenlerin hikayesi bu yazımızın konusu…

1989 yılında bir avuç insan tarafından kurulan GESAV, o günden bu yana el sanatları alanında önemli faaliyetlere imza atıyor. El sanatlarına gönül vermiş bu kişiler arasında akademisyenler, tasarımcılar, el sanatı ustaları, bürokratlar, uzmanlar, iş adamları bulunuyor. Kimi Ankara, Marmara, Hacettepe ya da Dokuz Eylül Üniversitelerinden birinde öğretim üyesi; kimi gümüş, kimi seramik, kimi dokuma ustası. Bazıları yeni bir ürün geliştirmek için aylarca uğraş veriyor, bazıları da bu güzellikleri en iyi biçimde yurt içinde ve dışında tanıtabilmek için gecesini gündüzüne katıyor.

Anadolu’nun zengin kültürünü yeni tasarımlara yansıtmaya, bazı müze objelerini kopyalayıp yeniden ürettirerek yaşatmaya çabalayan bu insanlar, el sanatları alanında yıllardır aktif görev yapmış kişiler olup, pek çoğu Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın benzer amaçla çalışan birimlerinde Uzmanlar Kurulu üyesi olarak çalışmışlar. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nda bu çalışmaları yaparken, ürünlerin kimine yeni fonksiyonlar yükleyerek, kimini hepsinden bağımsız olarak çağdaş tasarımlardan oluşturmuşlar. Bir sivil toplum kuruluşu çatısı altında birleşme kararı alan bu sanatseverin birlikteliğinden de GESAV doğmuş.
GESAV Yönetim Kurulu Başkanı Doğan Yılmazkaya, “GESAV sayesinde üstün nitelikli, artistik yanı güçlü ürünler çoğaldı, benzer alanda çalışmalar yapanlar için öncü oldu, en güzel, en doğru üretilmiş el sanatı örnekleri çoğalıp bugünlere geldi.” diyor.

Vakfın amacı, Kuruluş Senedi’nin 4. maddesinde “Geleneksel Türk El Sanatlarının araştırma, geliştirme, eğitim, üretim, tanıtım ve pazarlama aşamalarında canlandırılması, yaşatılması ve kalkındırılması” olarak tanımlanıyor. GESAV yetkilileri misyonlarını ise şöyle açıklıyor; “Zengin Anadolu kültürünün önemli bir kesitini oluşturan, büyük uygarlıkların izlerini taşıyan Türk El Sanatları; değişen toplum yapısı, ilgi ve ihtiyaçların farklılaşması gibi sosyal, ekonomik ve kültürel nedenlerle giderek daha az yapılır olmuştur. Bunun doğal sonucu olarak, el sanatlarının türleri bozulmuş, yozlaşmış ve çoğu unutulmuştur. Öte yandan, el sanatları önemli bir istihdam öğesidir. Kadın, erkek, çocuk ve yaşlılar tarafından yapılabilen türleri/aşamaları ile doğrudan ya da ek gelir sağlayıcı emek yoğun bir uğraştır. GESAV, kültürel ve ekonomik önemi büyük olan el sanatlarının sorunlarını ve nedenlerini anlamak, giderilmesine katkıda bulunmak için vardır. Bu bağlamda; araştırma, belgeleme, eğitme, tanıtma ve pazar payını arttırma doğrultusunda her türlü çalışma ile kendini görevli saymaktadır.”

Anadolu el sanatlarının sorunlarını nedenselliğe dayalı yöntemlerle çözen, kültürel değerlerin bilincine varan, koruyan, üretken, erdemli, bilinçli bir üretim toplumu oluşumuna katkıda bulunmayı hedefleyen GESAV, amaç ve hedeflerini benimseyen tüm kurum, kuruluş ve bireylerle işbirliğine açık.

Vakıf çalışmaları kapsamında belli görevler belirleyen yetkililer, bunlardan birkaçını şöyle sıralıyor; “ Yurt içinde ve yurt dışında, el sanatları konusunda araştırma ve geliştirme çalışmaları yapmak, yapanları desteklemek, geleneksel Türk El Sanatlarını belirlemek, envanterini hazırlamak, arşivlemek, tanıtılmasını sağlamak, el sanatları eğitim programları hazırlamak, uygulamak, bu alanda eğitim verenleri desteklemek, eğitim kurumları kurmak, unutulmaya başlayan el sanatlarını canlandırmak için çalışmalar yapmak, yapılmasını teşvik etmek, Türk el sanatlarının pazarlama imkanlarının artırılması için yurt içinde ve dışında her türlü tanıtım ve satış programları hazırlamak, uygulamak, bu amaçla; belgeleyici ve tanıtıcı yayınlar yapmak, yapılmasını teşvik etmek, sergi, fuar ve festivaller düzenlemek, düzenlenenlere katılmak, seminer, sempozyum, kongre vb toplantılar ile yarışmalar düzenlemek, ödüller vermek, satış dükkanları açmak, el sanatları köyleri, mahalleleri oluşturmak, bu amaçla gerektiğinde yerel yönetimlerle işbirliği yapmak…”
Görev bildiklerini en iyi biçimde yapmaya çalışan GESAV üyeleri, Türkiye çapında yaklaşık 1000 el sanatları üreticisi ile iletişim içinde. Bu üreticilere yeni tasarımlar için yol gösteriliyor, tanıtım ve satış desteği veriliyor. Üreticiler, el sanatlarının hammaddeleri temel alınarak yapılan bir sınıflandırma bağlamında çalışmalarını sürdürüyor. Bunlar; her türlü sırlı sırsız seramik, çini, porselen vb malzemeden eser üreten Toprak Ürünleri Grubu, her türlü oyma, kazıma vb yöntemlerle biçimlendirilmiş taş ürünler ile süs taşlarından eser üreten Taş Ürünleri Grubu, bakır, bronz, altın, gümüş vb ile üretilmiş ürünler kullanan Maden Ürünleri Grubu, her türlü kalıpla ya da üfleme tekniği ile biçimlendirilmiş cam objelerden eserler icra eden Cam Ürünleri Grubu, deri, kemik, boynuz, boğa, mercan, deniz ve kara yumuşakçalarının kabuklarını kullanan Hayvansal Ürünler Grubu, ahşap; bitki lifleri, sapları, taneleri ve kabukları; kağıt türevleri temel alınarak eser üreten Bitkisel Ürünler Grubu, her türlü dokuma, örme; dokuma ve örme üzeri nakışlama ve basma yoluyla desenleme; oya, halı ve kilim dahil olan Tekstil Ürünleri Grubu, her türlü hammadde kullanılarak üretilmiş eserler veren Takı Grubu.

GESAV, ülkenin değişik bölgelerindeki sanatçılarca üretilmiş seçkin el sanatı örneklerini de Sanatevi’nde teşhir ediyor. Anadolu kadının gizli iletişim biçimi olan oyalar, nakışlar, eşsiz güzellikte çiniler, porselenler, vazolar, tabaklar, takılar… Türk el sanatları adına aklınıza ne gelirse bulabileceğiniz bu mekanda teşhir edilenleri satın alma imkanınız da bulunuyor. Her türlü Türk el sanatına kolayca erişebileceğiniz bu mekan adeta gizli bir hazine gibi Ankara’nın tarihi kalesinde sizleri bekliyor…

İSMEK El Sanatları Dergisi 4 İNDİR

Bu yazı 552 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK