Minyatür

Kumaşların Kalbine İşleyen Minyatürler

  • #


Yazı: Melis GÜZEL

Çeşit çeşit rengarenk kumaşların üzerinde canlanıyor eşsiz minyatürler… Seyri doyumsuz koskoca bir tarih işleniyor iplik iplik… İSMEK tarafından 2003 yılından bu yana düzenlenen sergilerle İstanbullulara tanıtılan ve sanatseverlerin gönlünde taht kuran mefruşatta minyatür sanatı, gittikçe tanınıyor, tanındıkça seviliyor ve bayanlar tarafından zevkle icra ediliyor. “Mefruşatta minyatür” ya da başka bir ifadeyle “kumaşta minyatür” uygulamaları, 2003 yılından bu yana İSMEK’te icra edilen ilgi çekici ve göz alıcı bir sanat kombinasyonu... Ev tekstil ürünlerinin tasarlanıp, çeşitli teknikler kullanılarak göze hoş gelecek bir şekilde dikilmesi işlemi olarak bildiğimiz mefruşat ve küçük boyutlu resim yapma sanatı olarak tanıdığımız minyatür, sanatın o ince çizgisinde birleşiyor ve ortaya herkesin hayranlıkla izlediği mefruşatta minyatür tabloları çıkıyor. Değişik özellikteki kumaşların (küçük desenli saten, basma, dokulu, tafta, pamuklu, yün, keçe vb.) bir arada kullanılabiliyor olması bu çalışmaları görsel anlamda daha da zenginleştiriyor. Bu el sanatını rölyef çalışmalarından ayıran en belirgin özelliği ise ahşap, tel, karton vb malzemelerin yerine tamamen kumaşlarla yapılması. Kumaşla minyatür çalışmalarına en yakın branş ise kırkyama (patchwork)…


İSMEK İmzalı Bir Sanat

İSMEK mefruşatta minyatür usta öğreticisi Hamiyet Çaylı hanımefendi, bu sanat dalının daha önce el sanatlarıyla ilgili özel veya resmi kurslarda yer almadığını, ilk olarak 2003 yılında İSMEK bünyesinde yeni bir branş dalı olarak programa dahil edildiğini ve günümüze kadar konu ile ilgili çalışmalar süregeldiğini belirtiyor. Bu branşı İSMEK’e kazandıran ise dönemin usta öğreticisi (2004’den itibaren teknik rehber) Hacer Çaylı. Sayın Çaylı Maltepe İSMEK kursiyerleriyle birlikte, bir eğitim yılı boyunca yapmış oldukları çalışmaları 2003-2004 eğitim döneminde “Osmanlı minyatürleri” adıyla Taksim Metro Sergi Salonu’nda İstanbullulara sundu ve sergi büyük ilgi gördü. Serginin yoğun ilgi görmesinin ardından 2005-2006 eğitim döneminde Mecidiyeköy Profilo Alışveriş Merkezi Sergi Salonu’nda “Osmanlı’da Minyatür ve Tuğralar” konu başlıklı, 2006-2007 eğitim döneminde Taksim Metro Sergi Salonu’nda usta öğretici Sukeyne Tulan ve Kadıköy İSMEK kursiyerleri tarafından “Osmanlı Kanyonları” adlı karma sergi açıldı. Gene bu eğitim döneminde Küçükyalı Maltepe Kültür Merkezi’nde, Suadiye İSMEK kursiyerleri ve usta öğreticileri Hamiyet Çaylı tarafından “Osmanlı’da Kadın ve Çiçek” konulu sergi açılarak, kumaşla minyatür çalışmalarının sergilenmesi İSMEK’te geleneksel bir hal aldı. Son sergi; Türkiye’nin ilk minyatür parkı olan Miniaturk’te gerçekleştirildi. İSMEK kursiyerlerinin Miniatürk’te bulunan eserleri tablolara yansıttığı sergide yer alan 74 adet tablo ziyaretçiler tarafından çok beğenildi.
“Sergiyi gezen insanlar ilk defa böyle bir çalışmayla karşılaştıklarını dile getirip, şaşkınlık ve hayranlıklarını gizlemiyorlar. Konu ile ilgili detaylı bilgi sahibi olabilmek için, İSMEK’in hangi kurs merkezlerinde bu sanatlar ile ilgili çalışmalara yer verildiğini öğrenmek ve yeni öğretim döneminde kursiyerimiz olmak istiyorlar.” şeklinde konuşan mefruşatta minyatür usta öğreticisi Hamiyet Çaylı, sergiler sayesinde pek çok insana ulaştıklarını ancak bunun yeterli bir sayı olmadığını, bu güzellikleri daha fazla insanla paylaşmak istediklerini anlatıyor. Kursiyerlerine de her sanat dalında olduğu gibi bu sanat dalının da bir sabır işi olduğunu ve ortaya çıkan sonucu gördükten sonra yorgunluklarından eser kalmayacaklarını telkin eden usta öğreticinin öğrencilerinden Suadiye İSMEK’te eğitim alan Mine Tatoğlu, “İlk başta zor geldi, yaptıkça zevk almaya başladım. Sonunda işime hayran oldum.” diye konuşuyor. Meryem Sevinç Batur, “Minyatür çalışmasını ilk defa gördüm, çok sevdim, öğretmenimiz sayesinde bir adet tablomu tamamladım. Seneye tekrar gelmek istiyorum. Bu el sanatını çok sevdim.” Şeklinde düşüncelerini ifade ederken, aynı kurstan Dürdane Balboy ise “Açıkçası zor geldiği için yapmayı düşünmüyordum. Öğretmenimizin sayesinde ikna olup yapmaya karar verdim ve yaparken çok keyif aldım. Yaptığım işle ve kendimle gurur duyuyorum.” diyor.


Amaç Minyatürün İnce Dokusunu Yansıtabilmek

Mefruşatta minyatürün uygulama alanının çok geniş olduğunu ifade eden bu karma sanatın icracıları, kumaşta minyatür ile ev tekstiline yönelik bütün objelerde (yatak örtüsü, kırlent, aplik, abajur vb) rahatlıkla zengin tasarımlar olarak sunulabileceğini ve mefruşatta kumaşla minyatür yaparken doğru seçilmiş her türlü resim, manzara, obje aslına uygun bir şekilde yapılabildiğini söylüyorlar. Ustalarımızdan öğrendiğimize göre, bu göz alıcı sanatı yapmaya başlarken ilk önce kaynak taraması yapılıyor ve çalışılacak olan minyatür seçiliyor. Seçilen resim büyütüldükten sonra aydınger ya da parşömen kağıdına detaylı olarak çiziliyor. Modeldeki her detaya uygun olabilecek kumaşlar temin edilerek, uygulanacak modele göre kalıplar çıkarılıyor. Uygun renkte ve desende kumaşa karar veriliyor. Sonrasında kumaşlara tela yapıştırılarak kalıplar yerleştirilip, küçük kalıplarda çevresinden (dış kontör) iğne ardı yapılıyor. Büyük desenlerdeyse çevresinden (dış kontör) kumaş döndürülüp kalıbın arkasına baskı şeklinde hazırlanıyor. Desenler şablonun üstüne yerleştirilip tamamlandıktan sonra zemine yerleştirilip ara baskı gerçekleştiriliyor, zemindeki nakışlarda tamamlanıyor. Bu işlemler yapılırken modellere uygun desende kumaşlar, el nakışı iplikleri, dikiş iplikleri, tela, elyaf, boncuk, pul vb. malzemeler kullanılıyor. Mevcut teknikler ise; iğne ardı, ara baskı, el nakışı, makine nakışı, pul/boncuk işi vb. Mefruşatta minyatür uygulamaları ile minyatürler üç boyutlu bir şekilde kumaşa aktarılmış oluyor. Bu uygulamada önemli olan ise minyatürün tarihsel dokusu ve ince detaylarını mefruşata yansıtabilmek… İSMEK usta öğreticilerimiz ve kursiyerlerimiz bunu başarılı bir şekilde gerçekleştiriyor ve açılan sergilerle de İstanbulluların beğenisine sunuyor…  

İSMEK El Sanatları Dergisi 4 İNDİR

Bu yazı 1003 kez görüntülenmiştir

Twitter'da Paylaş Facebook'ta Paylaş
logo title
  • İSMEK El Sanatları Dergisi
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin
    bir kültür hizmetidir.

İSMEK